Czy po terapii powinienem przeprosić wszystkich, których skrzywdziłem?

Nie, nie trzeba przepraszać wszystkich i nie każde przeprosiny są dobre dla drugiej osoby. Czasem kontakt po latach może otworzyć stare rany, naruszyć czyjeś granice albo służyć głównie temu, żebyś ty poczuł ulgę.

Dobre przeprosiny powinny być przede wszystkim dla osoby skrzywdzonej, nie dla własnego rozgrzeszenia. Warto więc zadać sobie pytania: czy ta osoba chce mieć ze mną kontakt, czy moje odezwanie się jej nie zaszkodzi, czy potrafię przyjąć brak odpowiedzi albo odrzucenie i czy jestem gotów wziąć odpowiedzialność bez tłumaczenia się uzależnieniem.

Czasem lepsze od bezpośredniego kontaktu jest naprawianie szkód czynami: oddanie pieniędzy, respektowanie granic, zmiana zachowania, uczciwe życie. Nie każdą winę da się naprawić rozmową.

Najrozsądniej takie przeprosiny omówić wcześniej z terapeutą. Można wtedy oddzielić prawdziwą odpowiedzialność od potrzeby szybkiego pozbycia się poczucia winy.