Dlaczego pamiętam dobre imprezy, a zapominam o złych skutkach alkoholu?

Tak, taka wybiórcza pamięć może być związana z mechanizmami uzależnienia. W terapii często mówi się o euforycznych wspomnieniach albo o selektywnym przypominaniu sobie tych fragmentów picia, które kojarzyły się z ulgą, zabawą, towarzystwem czy rozluźnieniem, przy jednoczesnym odsuwaniu na dalszy plan konsekwencji: kaca, wstydu, kłótni, strat, lęku czy poczucia winy.

Z perspektywy osoby uzależnionej wygląda to często bardzo charakterystycznie. Człowiek przypomina sobie śmiech, muzykę, znajomych, pierwsze drinki i poczucie luzu. Znacznie rzadziej automatycznie wraca do tego, co było kilka godzin później: awantury, urwanego filmu, telefonu, którego nie powinien wykonać, pieniędzy wydanych bez kontroli, kaca, wstydu następnego dnia czy obietnicy: „już nigdy więcej”.

To nie zawsze oznacza, że złe wydarzenia zostały rzeczywiście zapomniane. Częściej są gorzej dostępne w danym momencie, zwłaszcza gdy pojawia się głód alkoholowy albo nostalgia za dawnym piciem. Mózg łatwo przywołuje wtedy to, co było związane z nagrodą i chwilową ulgą, a znacznie słabiej to, co nastąpiło później.

W uzależnieniu działa także system nagrody. Alkohol może zostać mocno zapisany w pamięci jako coś, co kiedyś szybko zmniejszało napięcie, poprawiało nastrój albo ułatwiało kontakty z ludźmi. Dlatego po pewnym czasie człowiek może zacząć idealizować przeszłość i mówić sobie: „przecież było fajnie”, nie dopowiadając już: „ale później przez dwa dni dochodziłem do siebie, pokłóciłem się z rodziną i zawaliłem obowiązki”.

Do tego dochodzą mechanizmy psychologiczne typowe dla uzależnienia, takie jak minimalizowanie szkód, usprawiedliwianie picia czy racjonalizowanie. Umysł potrafi wtedy stworzyć bardzo wygodną wersję historii: „piłem, ale przecież dobrze się bawiłem”, zamiast pełnego obrazu: „na początku było przyjemnie, ale później alkohol coraz więcej mi zabierał”.

Dlatego w zdrowieniu warto świadomie przypominać sobie cały obraz picia, a nie tylko jego pierwszą, przyjemną część. Pomaga zapisywanie konkretnych konsekwencji alkoholu: konfliktów, strat, problemów zdrowotnych, wstydu, zaniedbań czy sytuacji, których później się żałowało. Nie po to, żeby się karać, ale żeby pamięć nie zaczęła przedstawiać alkoholu jako czegoś lepszego, niż był w rzeczywistości.

Można to ująć bardzo prosto: uzależnienie lubi przypominać pierwszą godzinę imprezy, a przemilczać następny poranek. Dlatego kiedy pojawiają się nostalgiczne wspomnienia o piciu, warto zadać sobie pytanie: „A co było później?”.

To właśnie przypominanie sobie pełnych konsekwencji pomaga odzyskać bardziej realistyczny obraz alkoholu i może chronić przed nawrotem.