Powrót do narkotyków po wielu latach abstynencji

Tak — to jest możliwe. Dawne uzależnienie może uaktywnić się bardzo szybko nawet po wielu latach abstynencji. To, że ktoś długo nie brał, nie znaczy jeszcze, że mechanizm uzależnienia został całkowicie „wymazany”. On może przez lata pozostawać uśpiony, a po kontakcie z substancją znów się uruchomić.

Właśnie dlatego po jednorazowym powrocie wiele osób przeżywa szok: „to miał być tylko raz”, a tymczasem niemal od razu wraca silna ochota, natrętne myśli, usprawiedliwienia i napięcie. To nie musi oznaczać pełnego nawrotu, ale jest poważnym sygnałem ostrzegawczym, że stary tor bardzo szybko się odblokował.

Dzieje się tak z kilku powodów. Po pierwsze, mózg „pamięta” dawny sposób uzyskiwania ulgi, pobudzenia albo odcięcia od emocji. Po drugie, nawet jeden epizod może uruchomić skojarzenia: miejsca, ludzie, emocje, rytuały, myśli. Po trzecie, człowiek często nie wraca do używania od zera psychicznie — wraca do starego mechanizmu, który kiedyś już był dobrze utrwalony.

Ważne jest też to, że po latach abstynencji spada tolerancja organizmu. To oznacza, że powrót do dawek lub sposobów używania znanych z przeszłości może być szczególnie niebezpieczny. Ryzyko zatrucia, utraty kontroli, a przy niektórych substancjach także przedawkowania, jest wtedy realne.

Jeżeli po tym jednorazowym użyciu pojawiła się silna ochota na kolejne, to warto potraktować to bardzo serio — nie w kategoriach porażki, tylko sygnału do natychmiastowej reakcji. Najważniejsze teraz jest przerwać rozwijanie się ciągu jak najwcześniej.

Dobrze pomaga:

• powiedzieć komuś o tym wprost, zamiast zostać z tym samemu,
• unikać miejsc, osób i sytuacji związanych z dawnym używaniem,
• nie prowadzić ze sobą negocjacji typu „jeszcze tylko raz”,
• szybko wrócić do wsparcia: terapii, grupy, telefonu do zaufanej osoby,
• przyjrzeć się, co poprzedziło ten powrót — napięcie, samotność, złość, euforia, kontakt ze starym środowiskiem.

Najważniejsza rzecz: nawrót zaczyna się wcześniej niż kolejne użycie. Najpierw wracają myśli, głód, idealizowanie dawnych doznań, szukanie okazji. Jeśli to już się dzieje, warto działać od razu.