Ciągle sprawdzam, czy partner pił – czy to mi szkodzi?

Tak. Życie w nieustannej czujności, sprawdzanie zachowania partnera i podporządkowywanie własnego samopoczucia temu, czy pił alkohol, może być bardzo wyczerpujące psychicznie. Z czasem może prowadzić do przewlekłego stresu, zaburzeń snu, napięcia emocjonalnego i zaniedbywania własnych potrzeb.

Przede wszystkim chcę Ci jednak powiedzieć, że rozumiem, skąd może brać się Twoje zachowanie.

Jeżeli wielokrotnie doświadczyłaś kłamstw, złamanych obietnic, ukrywania alkoholu czy nieprzewidywalnych reakcji partnera, trudno po prostu przestać się martwić. Możesz mieć poczucie, że musisz być przygotowana na każdą sytuację, ponieważ nie wiesz, czego spodziewać się po jego powrocie do domu.

Zaczynasz więc zwracać uwagę na najdrobniejsze szczegóły. Słuchasz, jak mówi, obserwujesz sposób poruszania się, sprawdzasz zapach oddechu i próbujesz rozpoznać, czy zachowuje się inaczej niż zwykle.

Nie robisz tego bez powodu. Prawdopodobnie próbujesz odzyskać poczucie bezpieczeństwa, które zostało naruszone przez wcześniejsze doświadczenia.

Problem pojawia się wtedy, gdy kontrolowanie partnera zaczyna zajmować niemal całą Twoją uwagę, a Twoje życie coraz bardziej zależy od jego zachowania.

Dlaczego trudno przestać kontrolować osobę pijącą?

W rodzinach, w których występuje problem alkoholowy, często pojawia się niepewność. Nigdy do końca nie wiadomo, czy bliska osoba dotrzyma obietnicy, wróci trzeźwa, wywiąże się z obowiązków albo jak zareaguje na rozmowę.

Przewlekła nieprzewidywalność może prowadzić do stanu nadmiernej czujności. Człowiek zaczyna nieustannie poszukiwać sygnałów zagrożenia, nawet w chwilach, kiedy nic niepokojącego się nie dzieje.

Sprawdzanie partnera może wtedy chwilowo zmniejszać napięcie. Jeżeli nie wyczujesz alkoholu, odczuwasz ulgę. Kiedy jednak pojawiają się podejrzenia, natychmiast wracają lęk, złość i potrzeba dalszej kontroli.

W ten sposób powstaje wyczerpujący schemat, który coraz trudniej przerwać.

W psychoterapii uzależnień opisuje się również zjawisko współuzależnienia. Termin ten odnosi się do niektórych sposobów przystosowania się do życia z osobą uzależnioną, między innymi nadmiernej koncentracji na jej zachowaniu, próbach kontrolowania picia i przejmowaniu odpowiedzialności za jego konsekwencje.

Nie oznacza to jednak, że każda osoba sprawdzająca partnera jest współuzależniona. Samo takie zachowanie nie wystarcza do postawienia rozpoznania.

Jak ciągła kontrola wpływa na Twoje życie?

Najbardziej niepokojącym sygnałem jest sytuacja, w której przestajesz zajmować się własnym życiem, ponieważ całą energię poświęcasz przewidywaniu zachowania partnera.

Możesz zauważyć u siebie:

• ciągłe napięcie i trudności z odprężeniem się;
• problemy z zasypianiem lub wybudzanie się w nocy;
• rozdrażnienie, zmęczenie i trudności z koncentracją;
• rezygnowanie ze spotkań, zainteresowań i odpoczynku;
• poczucie odpowiedzialności za to, czy partner się napije;
• uzależnianie własnego nastroju od jego trzeźwości;
• narastającą bezradność mimo podejmowanych wysiłków.

Szczególnie trudne jest przekonanie, że jeśli będziesz wystarczająco uważna, uda Ci się zapobiec kolejnemu piciu.

Tymczasem nie jesteś w stanie przejąć kontroli nad decyzjami drugiego człowieka, nawet jeśli bardzo go kochasz i szczerze pragniesz mu pomóc.

Możesz rozmawiać, wspierać leczenie, zachęcać do terapii i określać własne granice. Nie możesz jednak podjąć za partnera decyzji o zaprzestaniu picia.

Jak odzyskać spokój i poczucie bezpieczeństwa?

Nie chodzi o to, żebyś nagle przestała interesować się zachowaniem partnera albo ignorowała sytuacje, które mogą być niebezpieczne.

Jeżeli jego picie wiąże się z agresją, prowadzeniem samochodu pod wpływem alkoholu, zagrożeniem dla dzieci czy innymi poważnymi konsekwencjami, masz pełne prawo reagować i podejmować działania chroniące siebie oraz bliskich.

Ważne jest natomiast oddzielenie troski o bezpieczeństwo od nieustannego sprawdzania, które nie prowadzi do rozwiązania problemu.

1. Skup się na tym, na co masz rzeczywisty wpływ.

Nie odpowiadasz za ilość alkoholu wypijanego przez partnera. Odpowiadasz natomiast za własne decyzje, zdrowie, bezpieczeństwo i sposób reagowania na jego zachowanie.

2. Ustal jasne granice.

Możesz zdecydować, że nie będziesz prowadzić trudnych rozmów, gdy partner jest nietrzeźwy, usprawiedliwiać jego zachowania przed innymi ani przejmować odpowiedzialności za wszystkie skutki jego picia.

Granice nie są karą. Służą ochronie Twojego zdrowia i poczucia bezpieczeństwa.

3. Zadbaj o własne potrzeby.

Spróbuj stopniowo odzyskiwać czas na odpoczynek, zainteresowania, kontakty z bliskimi i aktywności, które sprawiają Ci przyjemność.

Nie musisz rezygnować z własnego życia tylko dlatego, że partner zmaga się z uzależnieniem.

4. Skorzystaj z pomocy przeznaczonej dla bliskich osób uzależnionych.

W Polsce działają poradnie leczenia uzależnień i współuzależnienia, w których możesz otrzymać pomoc psychologiczną niezależnie od tego, czy partner podejmuje leczenie.

Nie potrzebujesz skierowania do poradni leczenia uzależnień.

Pomocne mogą być również spotkania Grup Rodzinnych Al-Anon. Uczestniczą w nich osoby, których życie zostało dotknięte problemem alkoholowym bliskiego człowieka. Dzielenie się doświadczeniami pozwala zmniejszyć poczucie osamotnienia i uczyć się zdrowszych sposobów reagowania.

Nie myl troski z odpowiedzialnością za cudze picie

Chciałbym zwrócić Twoją uwagę na ważną różnicę.

Możesz kochać partnera, martwić się o jego zdrowie i pragnąć, żeby przestał pić. Nie oznacza to jednak, że powinnaś poświęcić całe swoje życie na pilnowanie jego trzeźwości.

Czasami osoby żyjące z problemem alkoholowym bliskiego człowieka mają poczucie, że jeśli przestaną go kontrolować, okażą obojętność.

To nieprawda.

Rezygnacja z wyniszczającego sprawdzania nie oznacza przyzwolenia na picie. Oznacza uznanie, że nie wszystkie decyzje partnera zależą od Ciebie.

Jeżeli natomiast jego zachowanie powoduje zagrożenie, zastraszanie lub przemoc, priorytetem jest Twoje bezpieczeństwo. W takiej sytuacji możesz skorzystać z bezpłatnej, całodobowej pomocy „Niebieskiej Linii” pod numerem 800 120 002. W razie bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia dzwoń pod numer 112.

Na zakończenie

Z Twojej wiadomości wynika, że bardzo dużo uwagi poświęcasz temu, czy partner pił. Być może tak bardzo przyzwyczaiłaś się do tej roli, że trudno Ci już wyobrazić sobie spokojny dzień bez obserwowania jego zachowania.

Chciałbym, żebyś wiedziała, że masz prawo być zmęczona, przestraszona, rozczarowana, a nawet zła. Nie musisz udawać, że wszystko jest w porządku.

Masz również prawo do własnego życia, odpoczynku i pomocy, nawet jeśli partner nadal pije i nie zamierza się leczyć.

Nie jesteś odpowiedzialna za jego trzeźwość, ale masz prawo zadbać o własne zdrowie psychiczne.

Nie musisz rezygnować z troski o bliskiego człowieka, żeby zacząć troszczyć się o siebie.

Być może przez długi czas cała Twoja uwaga była skierowana na to, co dzieje się z partnerem. Teraz warto część tej uwagi skierować na własne potrzeby, emocje i bezpieczeństwo.

Twoje życie nie powinno być niekończącym się dyżurem przy cudzym uzależnieniu. Masz prawo odzyskać spokój, nawet jeśli druga osoba nie zdecydowała się jeszcze na zmianę.

Źródła

1. Krajowe Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom (KCPU) – Jak nadużywanie alkoholu przez rodzica wpływa na dzieci? Publikacja omawiająca wpływ problemu alkoholowego na funkcjonowanie rodziny, w tym konsekwencje nadmiernej koncentracji na osobie pijącej.
   Broszura KCPU – PDF
2. Krajowe Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom (KCPU) – Zaburzenia uprawiania hazardu i inne tak zwane nałogi behawioralne. Publikacja zawierająca omówienie współuzależnienia jako sposobu przystosowania do życia z osobą uzależnioną, w tym nadmiernej kontroli i przejmowania odpowiedzialności.
   Publikacja KCPU – PDF
3. Ministerstwo Zdrowia i NFZ – Pacjent.gov.pl – Leczenie ambulatoryjne dorosłych. Informacje o pomocy dla osób współuzależnionych oraz możliwości korzystania z poradni leczenia uzależnień bez skierowania.
   https://pacjent.gov.pl/artykul/leczenie-ambulatoryjne-doroslych
4. Grupy Rodzinne Al-Anon w Polsce – Oficjalny serwis wspólnoty oferującej wsparcie rodzinom i przyjaciołom osób z problemem alkoholowym. Informacje o spotkaniach stacjonarnych i internetowych.
   https://al-anon.org.pl/
5. Portal Gov.pl – Skorzystaj z pomocy dla osób dotkniętych przemocą w rodzinie. Informacje o ochronie bezpieczeństwa, dostępnej pomocy psychologicznej i prawnej oraz telefonie „Niebieska Linia”.
   https://www.gov.pl/web/gov/skorzystaj-z-pomocy-dla-osob-dotknietych-przemoca-w-rodzinie