Mama ukrywa alkohol i zaprzecza piciu

Rozumiem, jak trudna i wyczerpująca może być taka sytuacja. Znajdujecie kolejne butelki, próbujecie wyjaśnić, co się dzieje, a mama wszystkiemu zaprzecza. Z czasem pojawia się bezsilność, złość i poczucie, że nie można już ufać nawet najprostszym zapewnieniom.

Chcę Ci powiedzieć coś ważnego: nie musicie udowodnić mamie, że pije, aby mieć prawo do niepokoju, rozmowy o problemie i szukania pomocy.

Ukrywanie alkoholu oraz zaprzeczanie jego spożywaniu mogą być istotnymi sygnałami problemowego picia lub uzależnienia. Same w sobie nie wystarczają jednak do postawienia diagnozy.

Warto również zrozumieć, że za takim zachowaniem nie zawsze stoi świadoma chęć oszukiwania rodziny. Osoba mająca problem z alkoholem może doświadczać silnego wstydu, lęku przed oceną i obawy przed konsekwencjami przyznania się do picia. Niekiedy sama pomniejsza znaczenie swojego zachowania albo nie dopuszcza do siebie myśli, że utraciła nad nim kontrolę.

To nie usprawiedliwia kłamstw, ale pomaga zrozumieć, dlaczego kolejne dowody nie zawsze prowadzą do szczerej rozmowy.

Dlaczego pokazywanie ukrytych butelek często nie przynosi rezultatu?

Wyobraź sobie sytuację: przynosicie mamie znalezioną butelkę i oczekujecie, że wreszcie przyzna się do picia. Ona jednak odpowiada, że nie wie, skąd się wzięła, albo oskarża Was o przeszukiwanie jej rzeczy.

Rozmowa szybko zamienia się w kłótnię.

Zaczynacie szukać następnych dowodów, a mama może jeszcze staranniej ukrywać alkohol. W ten sposób cała rodzina zostaje wciągnięta w nieustanne sprawdzanie, podejrzewanie i wzajemne oskarżenia.

Takie konfrontacje często nasilają zachowania obronne. Szczególnie wtedy, gdy osoba pijąca czuje się atakowana, zawstydzana albo osaczona przez kilku członków rodziny.

Nie oznacza to, że należy przemilczać znalezione butelki.

Warto mówić o konkretnych faktach, ale celem rozmowy powinno być zwrócenie uwagi na problem i zaproponowanie pomocy, a nie wymuszenie przyznania się do winy.

Jak rozmawiać z mamą, która wszystkiemu zaprzecza?

Najlepiej wybrać moment, w którym mama jest trzeźwa, a atmosfera pozwala na spokojną rozmowę.

Możesz powiedzieć:

„Mamo, znajdujemy w domu ukryte butelki po alkoholu. Bardzo nas to niepokoi. Nie chcemy Cię upokarzać ani się z Tobą kłócić. Martwimy się o Twoje zdrowie i o to, co dzieje się z naszą rodziną. Chcielibyśmy, żebyś porozmawiała ze specjalistą, który pomoże Ci ocenić sytuację”.

Jeśli mama ponownie zaprzeczy, nie musicie prowadzić wielogodzinnego sporu.

Można odpowiedzieć:

„Słyszymy, że zaprzeczasz piciu. Nie będziemy się teraz kłócić o to, do kogo należą butelki. Chcemy jednak, żebyś wiedziała, że sytuacja nas niepokoi i nie możemy dalej udawać, że problem nie istnieje”.

Ważne, aby pozostawić możliwość powrotu do rozmowy. Przyjęcie pomocy bywa procesem, a nie skutkiem jednej konfrontacji.

Pomaganie mamie nie oznacza kontrolowania każdego jej kroku

W rodzinach dotkniętych problemem alkoholowym bliscy często stopniowo przejmują odpowiedzialność za zachowanie osoby pijącej.

Sprawdzają szafki, przeszukują pomieszczenia, liczą butelki, obserwują sposób mówienia i próbują rozpoznać każdy objaw nietrzeźwości.

Rozumiem, skąd bierze się taka potrzeba. Kiedy wielokrotnie zostaje zawiedzione zaufanie, człowiek próbuje odzyskać poczucie bezpieczeństwa poprzez kontrolę.

Problem polega na tym, że nieustanne pilnowanie drugiej osoby może pochłonąć całe życie rodziny, a mimo to nie powstrzymać jej przed piciem.

Dlatego warto odróżnić troskę od przejmowania odpowiedzialności za cudze decyzje.

Możecie wspierać mamę w szukaniu leczenia, ale nie jesteście w stanie wytrzeźwieć za nią ani zmusić jej do trwałej zmiany.

Macie natomiast prawo ustalać granice:

• Nie będziecie ukrywać przed innymi niebezpiecznych konsekwencji jej picia.
• Nie będziecie usprawiedliwiać zachowań, które krzywdzą domowników.
• Nie będziecie prowadzić trudnych rozmów, kiedy mama jest nietrzeźwa.
• Nie zgodzicie się na prowadzenie samochodu pod wpływem alkoholu ani na pozostawianie dzieci pod opieką osoby nietrzeźwej.
• Zadbacie o własne zdrowie psychiczne, nawet jeśli mama odmawia leczenia.

Granice nie powinny być formą kary. Mają chronić rodzinę i jasno określać, na jakie zachowania nie możecie się zgodzić.

Co zrobić, jeśli mama nadal nie chce pomocy?

W takiej sytuacji warto skontaktować się z poradnią leczenia uzależnień.

Co istotne, członkowie rodziny mogą zgłosić się po pomoc dla siebie, nawet jeżeli osoba pijąca nie podejmuje leczenia.

Rozmowa z terapeutą pomoże Wam uporządkować sytuację, ustalić sposób reagowania na kolejne epizody picia i nauczyć się stawiania granic bez poczucia winy.

Pomocne mogą być również grupy rodzinne Al-Anon, przeznaczone dla bliskich osób z problemem alkoholowym.

Jeżeli w domu mieszkają dzieci, szczególnie ważne jest zapewnienie im bezpieczeństwa i wsparcia emocjonalnego. Dziecko nie powinno być obarczane obowiązkiem pilnowania rodzica, szukania alkoholu ani rozstrzygania rodzinnych konfliktów.

Jeśli picie mamy wiąże się z agresją, przemocą lub bezpośrednim zagrożeniem, pierwszeństwo ma bezpieczeństwo domowników. W sytuacji zagrożenia życia lub zdrowia należy zadzwonić pod numer 112.

Na zakończenie

Wiem, że za kolejnymi próbami udowodnienia mamie prawdy kryje się często coś znacznie głębszego niż złość.

Jest tam nadzieja, że wreszcie przyzna się do problemu. Że przestanie zaprzeczać. Że zrozumie, ile cierpienia przynosi jej picie. Że zechce się leczyć.

To bardzo ludzkie pragnienia.

Musisz jednak pamiętać, że nawet najbardziej przekonujący dowód nie zastąpi gotowości drugiego człowieka do zmiany.

Nie oznacza to, że Wasze starania są bez znaczenia. Spokojna rozmowa, konsekwentne granice i zaoferowanie konkretnej pomocy mogą odegrać ważną rolę w podjęciu przez mamę decyzji o leczeniu.

Nie musicie jednak czekać na tę decyzję, aby sami zacząć odzyskiwać spokój.

Nie pozwólcie, aby poszukiwanie ukrytych butelek stało się ważniejsze od Waszego własnego życia.

Można bardzo kochać mamę, martwić się o nią i jednocześnie odmówić dalszego uczestniczenia w świecie zaprzeczania, lęku i nieustannej kontroli.

Waszym zadaniem nie jest zmuszenie mamy do przyznania się, że pije. Waszym zadaniem jest zadbanie o bezpieczeństwo rodziny, a jeśli mama zechce przyjąć pomoc – wskazanie jej drogi do zdrowienia.

Źródła

1. Krajowe Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom (KCPU) – Zobowiązanie do podjęcia leczenia odwykowego. Publikacja zawierająca omówienie psychologicznych aspektów motywowania do leczenia oraz zasad dialogu motywującego.
   Publikacja KCPU – PDF
2. Krajowe Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom (KCPU) – Jak nadmierne picie wpływa na funkcjonowanie rodziny. Informacje o konsekwencjach picia dla bliskich oraz potrzebie wsparcia członków rodziny.
   Materiały KCPU
3. Narodowy Fundusz Zdrowia – Pacjent.gov.pl – Leczenie ambulatoryjne dorosłych. Informacje dotyczące korzystania z pomocy w poradniach leczenia uzależnień, również przez bliskich osób uzależnionych.
   Informacje NFZ
4. Al-Anon Polska – oficjalna strona grup wsparcia dla rodzin i przyjaciół osób mających problem z alkoholem.
   https://al-anon.org.pl/
5. National Institute on Alcohol Abuse and Alcoholism (NIAAA) – Starting the Conversation. Wskazówki dotyczące spokojnego, nieoceniającego rozpoczynania rozmów o problemowym piciu i możliwościach leczenia.
   Materiały NIAAA